ESİN TALÛ ÇELİKKAN

İnternette gezinirken bu resmi gördüm.Esin Talu Çelikkan. TRT Dış Yayınlar Daire Başkanı' ydı. 12 Mart döneminde bir süre gözaltında kalmış.  Sevgi Soysal'ın Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu romanında geçer. Biz 12 Mart'ın külleri soğumamışken TRT muhabirlik sınavına girdik. İlk sınavlardan sonra Ankara"da kursa katıldık. Esin hanım daha kurs devam ederken bizi gözüne kestirmiş (Ben, Orhan Baykal  ve Ateş Gürman) Haber Dairesinin tek adamı Doğan Kasaroğlu' na bütün ciddiyetiyle "-  Doğan bu üç genç benim" demiş. Diğer arkadaşlar kurayla çeşitli radyolara dağılırken biz Ankara'da kaldık. Türkiye'nin Sesi Radyosu yıllarımız böyle başladı. Tam bir entelektüel,iyi gazeteci, çevirmen, dobra bir kadındı. Recaizade Ekrem' in torunu. TRT 'nin Taş devri yıllarında (Yalçıntaş ve Karataş dönemi) görevden alındı, yerine bir avukatı getirdiler. O zaman neredeyse ayda bir başkanlarımız değişiyordu. Hepsi tüy dikti . Ama Esin hanım ve arkadaşları unutulmadı. Gidenlere nur yağsın..

TRT TÜRKİYE'NİN SESİ RAYOSU VOICE OF TURKEY ANILAR 3)

Türkiye’nin Sesi’ndeki yabancı dil kadrolarında ilginç kişiler vardı.

Ekber Menemencioğlu, İngilizce masasında mütercim spikerdi.Çılgın,neşeli bir arkadaşımızdı.Namık Kemal'in torun çocuğu,eski diplomatlardan Turgut Menemencioğlu'nun oğlu.Sonradan.TRT'den ayrılıp Birleşmiş Milletler'e girdi.Oradan emekli olduğunu duydum.Kızımız 1974 yılında doğduğunda fotoğraf makinemiz yoktu.Ekber bir gün bize çaya geldiğinde onun bol bol fotoğrafını çekmişti.Hâlâ albümümüzde dururlar.

Bir de hanedan mensubumuz vardı. Enver Paşa’nın kızı Türkan Mayatepek.Fransızca mütercim-spikerdi.Onunla çalışıyor olmak tarihi yaşamak gibiydi.O sıralarda Şevket Süreyya’nın Enver Paşa kitabını okuyordum.Kitap üzerine sık sık sohbet ederdik.Kitaptaki bilgilerin doğruluğunu ona teyit ettirmiştim.İlişkilerinde çok mesafeliydi.Biraz aldığı saray terbiyesi biraz da sefire olmanın etkisiydi belki.

İlber Ortaylı’nın annesi Şefika hanım Rusça, Sevgi Soysal’ın yengesi Karin Yenen ,Seha Meray’ın karısı Elizabeth Meray,Orhan Asena’nın gelini Engin , çevirmen Metin Alemdar Almanca masasından aklımda kalanlar.TRT Dinleme servisinde eski başbakanlardan Mesut Yılmaz’ın da kısa bir dönem Almanca dinleme yaptığı söylüyor arkadaşlar ama ben anımsamıyorum.Ama Mesut Yılmaz’ın amca kızı Sezen Ergül’ü tanıyorum.O da dinleme servisindeydi.

Dinleme servisinden bir güzel insan da Zübeyir Han’dı. Zübeyir soyadından anlaşılacağı gibi asil bir aileden geliyordu,Afganistan krallık ailesine mensuptu.Oğlu Ahmet Kasım Han,o zamanlar ortaokulda falandı.Şimdi televizyonlarda siyaset bilimci bir akademisyen olarak  yorumlarını izliyor;”Keşke Zübeyir de görebilseydi” diyorum.

Neşe kaynağı arkadaşımız Tuğrul Eryılmaz da haber Merkezinden sürgün edilip bir süre Türkiye'nin Sesi, Radyosu'nda çalışmıştı.

Bir başka anımsadığım isim de Zeynep Göğüş’tü.Eski politikacılardan Ali İhsan Göğüş’ün kızı.O haberde değil program servisinde çalışıyordu.O zamanlar özel kolejler daha azken ve yurtdışında öğrenim olanakları daha kısıtlıyken ancak çok şanslı bir azınlığın iyi yabancı dil öğrenmesine olanak vardı.Öğrenebilenler de TRT’dekiler gibi ya diplomat ya siyasetçi ya da zengin çocuklarıydı.Ya da başka bir ülkede doğup büyümüş,sonra bir nedenle Türkiye’ye gelmiş kişilerdi.

Türkiye’nin Sesi Radyosu kurulduğu 1937 yılından itibaren hem Türkçe hem de yabancı dillerde kısa dalga üzerinden Türkiye’nin tanıtımı için yayın yapan,güncel haberler veren bir birimdi.O zamanlar TRT’nin diğer radyolarında yayınlanmayan arabesk müzik bile burada yayınlanırdı.Bu biraz da Demirperde gerisinden Türkçe yayın yapan bazı yabancı radyolarla başa çıkabilmek içindi sanırım.Örneğin Sofya radyosu her türlü Türk müziği çalardı.1960’lı yıllardan itibaren Avrupa’ya yollanan işçilerimiz Türkiye’nin Sesi Radyosu için de yeni bir dinleyici kitlesi oluşturmuştu.Türkçe yayınlar bu nedenle genişletilmişti.Türkçe yayınların önemli bölümünü Avrupa’da ve Libya gibi ülkelerde çalışan işçilerimizle ilgili haberler ve programlar oluşturuyordu.Biz de bu nedenle haberlerde özellikle Çalışma Bakanlığı ile yakın temas halindeydik.Haber kaynaklarımız elbette başta TRT Haber Merkezi,ajanslar,kendi muhabirlerimiz ve Dinleme Servisi’ydi.Ayrıca önemli günlük gazetelerden derlediğimiz Basın Özetleri’ni hazırlardık.Bu Türkçe ve yabancı diller ayrı ayrı yazılırdı.Sabah işe geldiğimizde hangimiz görevliyse hemen gazeteleri hızlıca tarar Basın Özetlerini yazardı.
.../....

TRT TÜRKİYE'NİN SESİ RADYOSU,VOICE OF TURKEY ANILAR 1.

Türkiye'nin Sesi Radyosu, Voice of Turkey, 1973 yılında Türkiye genelinde yapılan sınavla muhabir olarak girdiğim TRT'de ilk görev yerimdi. O zamanlar TRT'de iki dairede muhabirler çalışırdı. Birincisi TRT Haber Merkezi,ikincisi de Dış Yayınlar Dairesi Haber Redaksiyon Servisiydi.Ben sınavları kazanınca o zaman Dış Yayınlar Dairesi Başkanı olan Esin Talu Çelikkan beni ve iki arkadaşımı kendi servisine istemiş ve almıştı.Bu nedenle de evimizi İstanbul'dan Ankara'ya taşımıştık.30 yıl süren TRT maceram hep Ankara'da yaşandı.Diğer 13 arkadaş Haber Dairesinin Ankara merkez ve İstanbul,İzmir ile diğer taşra müdürlüklerine dağıtılmışlardı. Sınava girinceye kadar Türkiye'nin Sesi Radyosu’nun adını duymamıştım. Elbette duyamazdım .Çünkü yayınlar kısa dalga ile uzak ülkelere yapılıyor,Türkiye'den de dinlenemiyordu.Türkiye’nin Sesi Radyosu’nun Türkçe ve yabancı dillerdeki haber,program ve müzik yayınlarını işte bu Dış Yayınlar Dairesi hazırlardı.Daire Başkanımız Esin Talu Çelikkan, eski gazeteci,azimli,tuttuğunu koparan,dobra bir kadındı.Recaizade Mahmut Ekrem’in torunu,Ercüment Ekrem Talu’nun kızıydı.Demokrat Partili Ali İhsan Çelikkan’la evliydi.Bizden önce 12 Mart döneminde bir süre gözaltına alınmış.O günleri Sevgi Soysal,Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu’nda anlatır.Esin Hanımın gözaltı nedeni de TRT Dinleme Servisi’nden çıkan haberlerin derlendiği ve kurum içi dağıtılan broşürmüş.Artık o broşür ne kadar sakıncalı bulunduysa( !)

Dış Yayınlar Dairesi ve Haber Dairesi’nin o zamanki haber kaynaklarından birisi de işte bu Dinleme Servisiydi. Burada dünyanın önemli radyoları dinlenir, ilgi çeken haberler Türkçeye çevrilerek kurum içinde dağıtılırdı .Ayrıca sanırım bazı önemli devet kurumlarına da gönderiliyordu.Bu metinler 12 Mart döneminden sonra elbette artık broşür haline getirilmiyordu.

Türkiye’nin Sesi’ndeki yabancı dil masaları kendilerine haber servisinden (ki benim çalıştığım bölüm) gelen Türkçe haberleri ve program ünitesinden gelen yapımları ilgili dillere çevirip yayınlardı  .Yayınlarda elbette Türk müziğinin çeşitli örnekleri de yayınlanırdı.Örneğin dinleme servisinde Rumence çevirmen Bükreş Radyosu’nun haberlerini Türkçeye çevirirken Rumence masasındakiler kendilerine verilen Türkçe metinleri Rumenceye çeviririp yayınlardı.Bu çevirmenler aynı zamanda o yayınların spikeriydi.

Haliyle her iki serviste o dilleri çok iyi bilen, yetkin kişiler çalışırdı.Böylece Arapçadan Rusçaya Urducadan Elenceye zengin dilli bir ortamda çalışıyor,orada ilginç kişileri tanıma olanağı buluyorduk.

Başkanımız Esin hanım, sonradan TRT’de TAŞ dönemi denilen dönemde görevden alındı.Yerine de Türkiye Zirai Donatımı Kurumu’ndan bir avukat Tuncer Enginertan geldi. Sonradan Demirel ailesine damat olan bu avukatın yayıncılıkla ilgisi meçhuldü. Esin hanımı ,görevden alındığı bu dönemde daha iyi tanıdım.Oğlu Murat Çelikkan o zamanlar lise öğrencisiydi.Yakın arkadaşları Esin hanımın siyasal görüşlerini oğlunun değişime uğrattığını söylerlerdi.

./...