oradanburadan

29 Haziran 2026 Pazartesi

Orhun Yazıtları

BİZ O ZAMAN NE YAPIYORDUK? Orhun Yazıtları Ne zaman dikildi? Kim buldu?. Kim okudu? Biz o zaman ne yapıyorduk? Orhun Yazıtları 'nın dikilişi 730 yılları. Tarihe gömülen yazıtlarla ilgili ilk bilgi bin yıl sonra, yazıtların ilk çözümü ise dikilişinden 1163 yıl sonra. Rus Çarı 1. Petro Sibirya'daki bitki örtüsünü incelemek üzere bir bilim adamına görev verir. Onun rehberi ise İsveçli tutsak ve meraklı subay Johann Von Strahlenberg. Bu Strahlenberg , Rusya'nın haritalandırılmasına, coğrafyasına büyük katkı sağlarken antropoloji ve dillerle ilgilendi . Yazıtlardan bir tanesini keşfetti. Ama içeriğini bilmiyordu.1730 yılında İsveç'e dönünce bu incelemeyi yayınladı. Böylece tam bin yıl sonra Orhun Yazıtlarıyla ilgili ilk bilgi meraklılarına ulaştı. Ama sadece meraklılarına. Yazıtların tamamının bulunuşu ,çözümü ve okunuşu ise 1890'lı yılları bulur. Orhun alfabesini çözüp tam metni yayınlayanlar ise Rus bilim adamı Vasili Radlof ile Danimarkalı Vilhelm Thomsen'dir Türkiye'de yazıtlarla ilgili ilk kitap ise 1924'te yayınlandı. (!!!!!) Ne dersiniz? 18.,19. yüzyıllarda elin Çar'ı bitki örtüsünü incele diye bilim adamı gönderirken biz eğitimde ve bilimde birazcık geride mi kalmışız ? Batı aydınlanma çağını yaşarken o iki yüzyıllık durgunluk nelere mal oldu ? Hiç olmazsa bunu merak edelim.

28 Haziran 2026 Pazar

Bir Zamanlar Holywood'da

Bir Zamanlar Hollywood'da.Once Upon a Time in Hollywood .

Olaylar 1969'da geçiyor

Yönetmen Quentin Tarantino gene dantel gibi işlemiş sahneleri .

O dönemlerde geçen kurmaca bir film. Ama filmde gerçek karakterler de var.

Loonardo DiCaprio şöhreti biraz sönmekte olan ve genellikle kötü adamı oynamış bir aktör rolünde. Brad Pitt de onun dublörü. Uzun yıllar birlikte çalışmışlar ve iyi dostlar.

İkilinin rol aldıkları (!) filmlerine atıf yapıldıkça gerçek dönem filmlerinden parçalar da izliyoruz.

Fonda hipiler var. Ama bunlar biraz saldırgan. Leonardo'nun oynadığı karakterin oturduğu ev Beverly Hills'te. Komşu evde ünlü Polonyalı yönetmen Roman Polanski ve eşi Sharon Tate oturuyor. Gerçek hayatta Polanski evde yokken Sharon ve bir grup arkadaşı (toplam beş kişi) Manson çetesi tarafından vahşice öldürülmüştür. 10.Ağustos.1969. O zamanlar bu olay günlerce gazete manşetindeydi. Tarantino filminde bu olaya da atıfta bulunuyor.

Bir Zamanlar Hollywood'da, on dalda aday olduğu 2020 Oscarlarından iki heykelcik aldı. Ödülün biri Brad Pitt'e verildi .

Filmin sonu sürprizli .Jeneriği beklerseniz bir sürpriz daha var. İyi seyirler.💚💚💚

13 Haziran 2026 Cumartesi

Odessa, Ukrayna, Katakomp

Yıllar önce Ukrayna'yı gezerken yolumuz Odessa Katakomplarına düştü. Katakomplar yeraltı tüneli. Vaktinde kireç taşı için açılmış. Sonra kaçakçılıkta işe yaramış. 2.dünya savaşında Almanlar Odessa'yı işgal edince partizanlar 2 yıldan fazla orada konuşlanmışlar.Almanlar bir girişi bulunca patlatıyormuş. Ama giriş ve çıkışlar o kadar çok ve gizli yerlerdeymiş ki asla hepsini kapatamamışlar.Bu girişler bazen bir evin bahçesinde bazen bir dükkanın arkasında bazen göl kıyısında olabiliyormuş.Almanlar patlatmadan önce içeri gaz da veriyorlarmış ama havalandırma o kadar iyi ki fazla etkili olmamış .Toplam uzunlukları 3.500 km.Yüzlerce girişi olan yerler.Direnişin tüm örgütlenmesi burada yapılmış.Haberleşme üstte yaşayan köylülerce yapılmış.İçerde küçük baskı makineleri yemekhane çamaşırhane revir duman çıkarmayan ocak vb vb var.Lenin ve Stalin'in resimleri de bir tek burada kalmıştı. Artık onların da orada durduğunu sanmıyorum. Şimdi Ukrayna Rusya ile savaşta, Nazileri çoktan unutmuşlar, Almanlarla can ciğer. O güzel ülkeye barış gelse artık.

3 Haziran 2026 Çarşamba

YAĞMUR ATSIZ

Yağmur Atsız 'ı Cumhuriyet'te yazdığı yıllarda takip ederdim. Hem Almanya'dan haberler iletir hem de köşe yazardı. 1959 yılında annesinin görevi nedeniyle Almanya'ya giden Yağmur Atsız orada uzun yıllar gazetecilik yaptı. 12 Eylül döneminde yurda girişi yasaklananlardan biriydi. Onunla 1979 yılında Almanya'nın o zamanki başkenti Bonn'da karşılaşmıştım. Ben TRT muhabiriydim o da Büyükelçilik Basın Müşaviri. Sonraları kendine has bir alfabe edinip yazmaya başladı. Turancı Nihal Atsız'ın oğlundan beklenmeyecek farklı biriydi. Yazılarından anlıyordum. İnternette gezinirken onun anı kitabını görünce hemen ısmarladım. Ve iki günde bitirdim. Tahmin ettiğim gibi baba oğul Atsızların çevresi gayet renkliymiş. Babanın gençliğindeki arkadaşları arasında Pertev Naili ve Sabahattin Ali de varmış. Sonra onları komünist diye ihbar etmiş. Yaşar Kemal'le buluşup sohbet edermiş. Atsız ailesinin evine gidip gelenler de şaşırttı beni. Üniversitedeki arkadaşlarımı daha çok ilgilendirir bunlar. Bizim anlı şanlı hocamız Mehmet Kaplan ,Yağmur Atsız'ın eniştesi, teyzesinin eşiymiş. Benim de tez hocam Muharrem Ergin evin yatıya da kalan fertlerinden biriymiş. Mehmet Çavuşoğlu hocamız oğul Atsız'ın çok iyi görüştüğü okul arkadaşı imiş..

Yağmur Atsız Berlin'de yaşarken evlerinde kalan misafirlerden biri Yaşar Kemal biri de Zülfü Livaneli.

12 Eylül döneminde yurda giremezken Almanya Cumhubaşkanının Türkiye heyetinde idi. Zülfü ile ilgili yazdıkları pek olumlu değil. İşte buna şaşırmadım.

Beni en çok şaşırtan şeylerden biri Atsız ailesinde içkinin her daim var olması. Eski Turancılar dinden epeyce uzaktı..

29 Mayıs 2026 Cuma

VISCONTI 2

Visconti filmlerine devam. Bu kez sırada Leopar, The Leopard var (1963).

Olaylar 1860 İtalyasında geçer. O dönem İtalyan tarihine fransızım 😂.

Zengin bir prens, onun yeğeni ve yeğeninin aşık olduğu güzeller güzeli kız. Muhteşem bir zenginlik içindeki aristokratlar ve ruhban sınıfı ile halk arasındaki fark belirgin. Bir yanda krala bağlı gruplar bir yanda da ulusal kahraman Garibaldi taraftarları. 3 saatlik filmde müzik ve kostüm şöleni. Bu arada adamı Katolik edecek kadar istavroz bombardımanı 😂 Yirmili yaşlarındaki Alain Delon ile Claudia Cardinale ile gözümüz bayram ediyor 💚, ama en iyi oynayan Prens rolündeki Burt Lancaster olmuş bence.

Diğer film

La Terra Trema / Yer Sarsılıyor (1948)

İkinci dünya savaşının hemen sonrası. Sicilya'da bir balıkçı köyü. Balıklarını tüccarlara (Bürolarında hâlâ Mussolini yazıları duruyor) ucuza satmak zorunda kalan balıkçılar, bu durumdan kurtulma mücadeleleri ve filmde oynayan tüm köy halkı." Kazanmak için toptancıların, balıkçılara ihtiyacı var; ama balıkçıların toptancılara ihtiyacı var mı?” .

Visconti gene elini uzun tutmuş. Film üç saat. O yıl Venedik'te ödül almış.

Hadi iyi seyirler...

26 Mayıs 2026 Salı

ZWEİG

Yıl 1964. Zweig'ı keşfettiğim tarih sayılabilir. Galiba önce Acımak romanını okudum. O zamandan beri hangi kitabı elimin altındaysa döner döner okurum. Bu Amok'un üçüncü baskısı. Şimdi kızımın kitaplığında duruyor. Bugün yeniden okudum. Bende kitabı çizerek, not alarak okuma alışkanlığı o zaman başlamış. 😂😂 Amok ilk kez 1954'te Türkçeye çevrilmiş. İkinci baskı 1958. Stefan Zweig duyguları öyle bir anlatır ki aradan yıllar geçse de hiç unutmazsınız. Bir de çok yazan biri. Yaşamı nispeten erken yaşta bitmeseydi kimbilir daha neler yazardı? Nazileri doğrudan hedef alan pek eseri yoktur ama Nazilerin en nefret ettiği yazarların başında gelir. Onları varlığıyla deli etmiştir. Son kitabı Satranç' ta dolaylı olarak Nazi zulmü vardır.

İyi ki ZWEİG var..

25 Mayıs 2026 Pazartesi

VEBA GECELERİ

Veba Geceleri bitti.

537 sayfalık kitap beni de bitirdi.😄 O ne ayrıntı aman Allahım, en az yüz kahraman!! Şaştım kaldım bir kez daha!!! 1901 yılında Osmanlıya bağlı hayali Minger adasında geçiyor olay. Olayların merkezinde veba salgını, karantina sorunları, buna direnenler, iktidar kavgası, suikast var da var. Ben kitabı sevdim, en azından sonuna kadar merak ettim. Biraz fazla uzun mu evet, ama Orhan Pamuk bunu hep yapıyor.

Elbette gene başka tür detaycılığım depreşti.

Orhan Pamuk yabancı dil biliyor mu? Elbette, âlâsından . Batı dillerinden gelen terimleri kullanmasına itirazım yok. Dezenfekte, dezenfekte etmek, dezenfeksiyon, dezenfektan bizde -hele bu dönemde- kullanımı yaygın kelimeler.

Peki ama kardeşim romanın birçok yerinde geçen (dezenfektasyon) nedir? Böyle bir kelime YOK. Hele hele ondan türemiş gibi duran ( dezenfektasyoncu) ( SF 17) hiç YOK. Böyle acemice hatalar Orhan Pamuk ismine ve onun ekibine yakışıyor mu?

Ayrıca dezenfektan kelimesi de bir yerde dezenfektant diye yazılmış. Nedense?

Roman yazmak zor iş. İyi romancı olmak da zor.Orhan Pamuk iyi romancı. Pandemi aylarında çok kitap okudum. Bazılarını daha ilk sayfalarda yazım veya bilgi yanlışından, olay kurgusundaki saçmalıktan hemen yarım bıraktım.

Orhan Pamuk elbette öyle değil ? Yazıyor, emek veriyor, ona kolay gelsin. Okuruna da 😆😆😆

Not: Orhan Pamuk bu kitabı yazarken sevgili arkadaşım Prof.Dr.Nuran Yıldırım'ın tıp tarihi kitaplarından yararlandığını açıklamıştı. 472. sayfada ismi geçen tıp tarihçisi Nuran Şimşek elbette benim arkadaşım. Sevgiler Nurancım.,