oradanburadan

14 Kasım 2026 Cumartesi

Romain Gary

Romain Gary en sevdiğim yazarlardandır.Biraz da çılgındır.Fransızların ünlü Goncourt ödülünü 1956 yılında Cennetin Kökleri romanıyla alır.1975 yılında ise bu kez Emile Ajar takma ismiyle ödülü 2.kez kazanır. Onca Yoksulluk Varken romanı kendisi de mülteci ve azınlık mensubu olan yazarın bu konuları ustalıkla işlediği bir eserdir. Roman o kadar beğenilir ki 1977'de Madame Rosa adıyla filme çekilir.Başrolü büyük oyuncu Simone Signoret oynar.Film o yıl Fransa'nın Oscar adayı olur. Aradan 43 yıl geçer.Bu kez roman The Life Ahead,Onca Yoksulluk Varken adıyla yeniden sinemaya uyarlanır.Bu kez başrolde Sophia Loren var .Filmin yönetmeni de Eduardo Ponti yani Loren'in oğlu. Sophia Loren'i yıllar sonra yeniden selamlarken Simone Signoret ve Romain Gary'i anmak istedim. Hem romanı okuyun hem filmleri izleyin. İyi ki kitap ve sinema var.

22 Temmuz 2026 Çarşamba

Eli Wallach, İyi Kötü Çirkin

Eli Herschel Wallach 1914 yılında New York'ta Polonya göçmeni bir ailenin çocuğu olarak doğar. Hep hınzır bir tavrı vardır. Sinemaya giden kariyeri Actors Studio'dan geçer. Neredeyse birlikte oynamadığı ünlü oyuncu yoktur. Akıllarda en çok kalan rolü ise İyi Kötü Çirkin'deki Çirkin Tuco'dur. Sevimli, üçkağıtçı, paragöz ama gene de duygusal Tuco'yu unutmak mümkün mü? 99 yıllık ömründe 170'den fazla fimde oynamış. Geçen gün Netflix'te Tatil fimini izledim. Filmin başrollerinde Kate Winstlet, Cameron Diaz, Jude Law var.var. Eli Wallach bu filmi çevirdiğinde 91 yaşındaymış. Ama o küçücük yan rolde o kadar güzel oynuyordu ki hayran oldum. Dün de dönüp biraz da onun hatırına İyi Kötü Çirkin'i bir kez daha doya doya izledim. Filmi internette ararken bir de belgesele rastladım. Sergio Leone'nin bu unutulmaz filminin çekim öyküsü ve dahası var. Dahası ünlü grup Metallica. Dahası sürpriz. Sinema seviyorsanız kaçırmayın. Belgeselin adı Sad Hill Mezarlığı. Belgeselde birisi diyordu ki "Benim için sinemaya gitmek kiliseye gitmek gibidir, ibadettir." Allaha şükür kiliseyle falan işim olmaz(!) ama sinemaya gitmek, film izlemek benim için de ciddi bir iştir. 10 yaşımdan beri böyledir. Hadi sinemaya gidelim deyip sinemaya gitmem. Hadi falanca filme gidelim denirse düşünürüm. O filmi biliyor muyum? Konusu ne?Kim oynuyor? Aşağı yukarı bir bilgim var mı? Sinemaya gitmek için arkadaş aramam, öneririm, gelen gelir. Gelmezse yalnız kovboy! Hedef sinema. Eskiden filmlerle ilgili bilgi almak daha zordu. Filmin afişini incelerdim.Gazetede tanıtım yazılarını okurdum. Şimdi daha kolay. Öğrenmek de izlemek de. İlkokul çağlarında Ula'da Melek Hanım sineması vardı. Onun kapalı kısmına pek gitmedim ama yazlık kısmında ilk sinema keyfini tatmıştım. Melek Hanım zengin bir ailenin kızıydı. O zamanlar 60 yaşlarında falandı. Nedense sinema işletmeciliğine girmişti. Yaz geceleri seyirciler tahta iskemlelere oturur, tam ışıklar kapanırken bir görevli kallavi bir koltukla gelir en öne koyardı. Melek hanım salınarak gelir başında beyaz tülbentiyle koltuğuna kurulurdu ve film başlardı. Muğla'da ise Zeybek sineması vardı. Öğrenciler yalnızca haftasonu gündüz seanslarına girebilirdi. Her cuma ben sinemanın önünde afiş incelemesinde olurdum.Fakültede inek öğrencilik yıllarımda Şehzadebaşı, Çemberlitaş, Fatih, Beyoğlu sinemalarına adeta aboneydim . İyi ki sinema var...

1 Temmuz 2026 Çarşamba

BİZ O ZAMAN NE YAPIYORDUK? Bergama Zeus Sunağı Bergama'da MÖ 2. YY'da Pergamon krallığı zamanında inşa edilen anıtsal yapı. Alman mühendis Carl Human tarafından 1870'lerde yapılan kazılardan sonra sökülerek Berlin 'e taşındı. Human, kazıları önce kaçak olarak sürdürmüş, kalanını da izin aldıktan sonra taşımıştır. Sunak 35 mt genişlik 33 mt derinliktedir . MİLET PAZARYERİ KAPISI Alman arkeolog Theodor Wiegand tarafından yapılan kazılarda bulundu, 750 tondan daha ağır olan kapının parçaları Berlin' e taşındı. Kapı MS 2. YY'da yapılmıştı. İŞTAR KAPISI Yeni Babil imparatorluğu zamanında Babil şehrinde (Irak) yapılmıştı. İki kapı ve tören yolundan oluşuyor. 1899'da yine Alman arkeologlar tarafından kazıya başlandı. O topraklar o zaman Osmanlı İmparatorluğu'na aitti. 1 Dünya Savaşı'nda kazılar durdu. Savaştan sonra İngilizlerle anlaşan Almanlar kapıları yüklenip Berlin'e taşıdı. BEYHEKİM MİHRABI Konya Beyhekim mescidinin mihrabı için kazı yapmaya gerek yoktu. Bir mücevher gibi parlıyordu.100 küsur yıl önce çalınarak Berlin'e götürüldü... Bu eserleri görmek için Berlin'e gidip dünyaca ünlü Bergama Müzesini gezmeniz gerek. Ben Zeus Sunağı hariç -bakımdaydı- diğerlerini saatlerce seyrettim, duygulandım. BİZ ACABA O ZAMAN NE YAPIYORDUK?

29 Haziran 2026 Pazartesi

Orhun Yazıtları

BİZ O ZAMAN NE YAPIYORDUK? Orhun Yazıtları Ne zaman dikildi? Kim buldu?. Kim okudu? Biz o zaman ne yapıyorduk? Orhun Yazıtları 'nın dikilişi 730 yılları. Tarihe gömülen yazıtlarla ilgili ilk bilgi bin yıl sonra, yazıtların ilk çözümü ise dikilişinden 1163 yıl sonra. Rus Çarı 1. Petro Sibirya'daki bitki örtüsünü incelemek üzere bir bilim adamına görev verir. Onun rehberi ise İsveçli tutsak ve meraklı subay Johann Von Strahlenberg. Bu Strahlenberg , Rusya'nın haritalandırılmasına, coğrafyasına büyük katkı sağlarken antropoloji ve dillerle ilgilendi . Yazıtlardan bir tanesini keşfetti. Ama içeriğini bilmiyordu.1730 yılında İsveç'e dönünce bu incelemeyi yayınladı. Böylece tam bin yıl sonra Orhun Yazıtlarıyla ilgili ilk bilgi meraklılarına ulaştı. Ama sadece meraklılarına. Yazıtların tamamının bulunuşu ,çözümü ve okunuşu ise 1890'lı yılları bulur. Orhun alfabesini çözüp tam metni yayınlayanlar ise Rus bilim adamı Vasili Radlof ile Danimarkalı Vilhelm Thomsen'dir Türkiye'de yazıtlarla ilgili ilk kitap ise 1924'te yayınlandı. (!!!!!) Ne dersiniz? 18.,19. yüzyıllarda elin Çar'ı bitki örtüsünü incele diye bilim adamı gönderirken biz eğitimde ve bilimde birazcık geride mi kalmışız ? Batı aydınlanma çağını yaşarken o iki yüzyıllık durgunluk nelere mal oldu ? Hiç olmazsa bunu merak edelim.

28 Haziran 2026 Pazar

Bir Zamanlar Holywood'da

Bir Zamanlar Hollywood'da.Once Upon a Time in Hollywood .

Olaylar 1969'da geçiyor

Yönetmen Quentin Tarantino gene dantel gibi işlemiş sahneleri .

O dönemlerde geçen kurmaca bir film. Ama filmde gerçek karakterler de var.

Loonardo DiCaprio şöhreti biraz sönmekte olan ve genellikle kötü adamı oynamış bir aktör rolünde. Brad Pitt de onun dublörü. Uzun yıllar birlikte çalışmışlar ve iyi dostlar.

İkilinin rol aldıkları (!) filmlerine atıf yapıldıkça gerçek dönem filmlerinden parçalar da izliyoruz.

Fonda hipiler var. Ama bunlar biraz saldırgan. Leonardo'nun oynadığı karakterin oturduğu ev Beverly Hills'te. Komşu evde ünlü Polonyalı yönetmen Roman Polanski ve eşi Sharon Tate oturuyor. Gerçek hayatta Polanski evde yokken Sharon ve bir grup arkadaşı (toplam beş kişi) Manson çetesi tarafından vahşice öldürülmüştür. 10.Ağustos.1969. O zamanlar bu olay günlerce gazete manşetindeydi. Tarantino filminde bu olaya da atıfta bulunuyor.

Bir Zamanlar Hollywood'da, on dalda aday olduğu 2020 Oscarlarından iki heykelcik aldı. Ödülün biri Brad Pitt'e verildi .

Filmin sonu sürprizli .Jeneriği beklerseniz bir sürpriz daha var. İyi seyirler.💚💚💚

13 Haziran 2026 Cumartesi

Odessa, Ukrayna, Katakomp

Yıllar önce Ukrayna'yı gezerken yolumuz Odessa Katakomplarına düştü. Katakomplar yeraltı tüneli. Vaktinde kireç taşı için açılmış. Sonra kaçakçılıkta işe yaramış. 2.dünya savaşında Almanlar Odessa'yı işgal edince partizanlar 2 yıldan fazla orada konuşlanmışlar.Almanlar bir girişi bulunca patlatıyormuş. Ama giriş ve çıkışlar o kadar çok ve gizli yerlerdeymiş ki asla hepsini kapatamamışlar.Bu girişler bazen bir evin bahçesinde bazen bir dükkanın arkasında bazen göl kıyısında olabiliyormuş.Almanlar patlatmadan önce içeri gaz da veriyorlarmış ama havalandırma o kadar iyi ki fazla etkili olmamış .Toplam uzunlukları 3.500 km.Yüzlerce girişi olan yerler.Direnişin tüm örgütlenmesi burada yapılmış.Haberleşme üstte yaşayan köylülerce yapılmış.İçerde küçük baskı makineleri yemekhane çamaşırhane revir duman çıkarmayan ocak vb vb var.Lenin ve Stalin'in resimleri de bir tek burada kalmıştı. Artık onların da orada durduğunu sanmıyorum. Şimdi Ukrayna Rusya ile savaşta, Nazileri çoktan unutmuşlar, Almanlarla can ciğer. O güzel ülkeye barış gelse artık.

3 Haziran 2026 Çarşamba

YAĞMUR ATSIZ

Yağmur Atsız 'ı Cumhuriyet'te yazdığı yıllarda takip ederdim. Hem Almanya'dan haberler iletir hem de köşe yazardı. 1959 yılında annesinin görevi nedeniyle Almanya'ya giden Yağmur Atsız orada uzun yıllar gazetecilik yaptı. 12 Eylül döneminde yurda girişi yasaklananlardan biriydi. Onunla 1979 yılında Almanya'nın o zamanki başkenti Bonn'da karşılaşmıştım. Ben TRT muhabiriydim o da Büyükelçilik Basın Müşaviri. Sonraları kendine has bir alfabe edinip yazmaya başladı. Turancı Nihal Atsız'ın oğlundan beklenmeyecek farklı biriydi. Yazılarından anlıyordum. İnternette gezinirken onun anı kitabını görünce hemen ısmarladım. Ve iki günde bitirdim. Tahmin ettiğim gibi baba oğul Atsızların çevresi gayet renkliymiş. Babanın gençliğindeki arkadaşları arasında Pertev Naili ve Sabahattin Ali de varmış. Sonra onları komünist diye ihbar etmiş. Yaşar Kemal'le buluşup sohbet edermiş. Atsız ailesinin evine gidip gelenler de şaşırttı beni. Üniversitedeki arkadaşlarımı daha çok ilgilendirir bunlar. Bizim anlı şanlı hocamız Mehmet Kaplan ,Yağmur Atsız'ın eniştesi, teyzesinin eşiymiş. Benim de tez hocam Muharrem Ergin evin yatıya da kalan fertlerinden biriymiş. Mehmet Çavuşoğlu hocamız oğul Atsız'ın çok iyi görüştüğü okul arkadaşı imiş..

Yağmur Atsız Berlin'de yaşarken evlerinde kalan misafirlerden biri Yaşar Kemal biri de Zülfü Livaneli.

12 Eylül döneminde yurda giremezken Almanya Cumhubaşkanının Türkiye heyetinde idi. Zülfü ile ilgili yazdıkları pek olumlu değil. İşte buna şaşırmadım.

Beni en çok şaşırtan şeylerden biri Atsız ailesinde içkinin her daim var olması. Eski Turancılar dinden epeyce uzaktı..