Orhun Yazıtları

BİZ O ZAMAN NE YAPIYORDUK? Orhun Yazıtları Ne zaman dikildi? Kim buldu?. Kim okudu? Biz o zaman ne yapıyorduk? Orhun Yazıtları 'nın dikilişi 730 yılları. Tarihe gömülen yazıtlarla ilgili ilk bilgi bin yıl sonra, yazıtların ilk çözümü ise dikilişinden 1163 yıl sonra. Rus Çarı 1. Petro Sibirya'daki bitki örtüsünü incelemek üzere bir bilim adamına görev verir. Onun rehberi ise İsveçli tutsak ve meraklı subay Johann Von Strahlenberg. Bu Strahlenberg , Rusya'nın haritalandırılmasına, coğrafyasına büyük katkı sağlarken antropoloji ve dillerle ilgilendi . Yazıtlardan bir tanesini keşfetti. Ama içeriğini bilmiyordu.1730 yılında İsveç'e dönünce bu incelemeyi yayınladı. Böylece tam bin yıl sonra Orhun Yazıtlarıyla ilgili ilk bilgi meraklılarına ulaştı. Ama sadece meraklılarına. Yazıtların tamamının bulunuşu ,çözümü ve okunuşu ise 1890'lı yılları bulur. Orhun alfabesini çözüp tam metni yayınlayanlar ise Rus bilim adamı Vasili Radlof ile Danimarkalı Vilhelm Thomsen'dir Türkiye'de yazıtlarla ilgili ilk kitap ise 1924'te yayınlandı. (!!!!!) Ne dersiniz? 18.,19. yüzyıllarda elin Çar'ı bitki örtüsünü incele diye bilim adamı gönderirken biz eğitimde ve bilimde birazcık geride mi kalmışız ? Batı aydınlanma çağını yaşarken o iki yüzyıllık durgunluk nelere mal oldu ? Hiç olmazsa bunu merak edelim.